สช. ดันนโยบายจ้าง ‘ผู้ดูแลคนสูงวัย’ ครอบคลุม ‘ทุกหมู่บ้าน’ ทั่วประเทศ 5 พรรคการเมืองรับข้อเสนอ
สช. เสนอนโยบายสาธารณะ “หนึ่งหมู่บ้าน หนึ่งนักบริบาล” แก่ผู้แทน 5 พรรคการเมือง แก้ปัญหา “ผู้สูงอายุมีภาวะพึ่งพิง-ผู้ป่วยติดเตียง” ถูกทอดทิ้งโดดเดี่ยวไร้คนดูแลไปพร้อมกับสร้างพลังเศรษฐกิจสูงวัย ด้วยการจ้างนักบริบาล 1 แสนคน คนละ 9,000 บาทต่อเดือน ครอบคลุมทุกหมู่บ้านทั่วประเทศใน 5-10 ปี คาดใช้งบราว 1 หมื่นล้านบาทต่อปี พร้อมผลักดัน “กองทุน LTC แห่งชาติ” แยกงบเฉพาะลงทุนร่วมกับ “อปท.-เอกชน” เผยหากนโยบายเกิดขึ้นจริง สช. พร้อมลุยทำงานกับท้องถิ่น สานพลังเครือข่ายสร้างปัจจัยเอื้อ “ระเบียบ-เงิน-คน-กำกับมาตรฐาน” ให้นักบริบาลครอบคลุมทั่วประเทศเกิดขึ้นจริงสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) จัดทำข้อเสนอนโยบาย “หนึ่งหมู่บ้าน หนึ่งนักบริบาล” เพื่อพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (LTC) ของประเทศไทย และได้ส่งมอบให้กับตัวแทน 5 พรรคการเมือง ได้แก่ พรรคเพื่อไทย พรรคประชาชน พรรคประชาธิปัตย์ พรรคกล้าธรรม และพรรครวมไทยสร้างชาติ ภายในกิจกรรม Policy Market Place: Policy Sharing ซึ่งอยู่ภายใต้งาน “Policy Watch Connect 2026” เลือกตั้ง 69 นโยบายสาธารณะ ฝ่าวิกฤตประเทศ ที่ สช. ร่วมกับองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS) วุฒิสภา สถาบันพระปกเกล้า สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และองค์กรภาคีเครือข่ายกว่า 40 องค์กร จัดขึ้น ณ รัฐสภา เมื่อวันที่ 22 ม.ค. 2569
ข้อเสนอนโยบายดังกล่าว คือการผลักดันให้ LTC เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า เพื่อให้เกิดการสร้างงานสร้างสุขภาพที่รากฐานด้วยนโยบายการจ้างนักบริบาลชุมชน 1 แสนคน ครอบคลุมทุกหมู่บ้าน หมู่บ้านละ 1 คน ภายในระยะเวลา 5 – 10 ปี โดยให้ค่าตอบแทนคนละ 9,000 บาทต่อเดือน เพื่อดูแลผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง พระสงฆ์อาพาต
ทั้งนี้ คาดว่าจะใช้งบประมาณราว 1 หมื่นล้านบาทต่อปี แบ่งเป็นค่าจ้างนักบริบาลชุมชน 9,000 ล้านบาท และงบกำกับติดตามให้แก่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) โรงพยาบาลชุมชน หรือ ศูนย์บริการสาธารณสุขในเขตเมือง ในฐานะผู้ดูแลเพื่อก่อให้เกิดประสิทธิภาพจริงในการทำงาน โดยที่มาของงบประมาณได้เสนอให้มีการจัดตั้งกองทุน LTC แห่งชาติ เพื่อแยกงบประมาณเฉพาะ และให้สนับสนุนการร่วมลงทุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และภาคเอกชน
สำหรับผู้แทนพรรคการเมืองที่รับข้อเสนอนโยบาย ประกอบด้วย 1. กฤดิกร วงศ์สว่างพานิชผู้อำนวยการด้านนโยบายและวิจัย Academy พรรคเพื่อไทย 2. เดชรัต สุขกำเนิด ผู้อำนวยการนโยบาย พรรคประชาชน 3. การดี เลียวไพโรจน์ แคนดิเดตนายกฯ และรองหัวหน้าพรรคด้านเศรษฐกิจดิจิทัล พรรคประชาธิปัตย์ 4. อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี รองหัวหน้าพรรครวมไทยสร้างชาติ 5. น.อ.อนุดิษฐ์ นาครทรรพ ประธานยุทธศาสตร์ พรรคกล้าธรรม
นพ.ปรีดา แต้อารักษ์ หัวหน้าโครงการวิเคราะห์สถานการณ์และองค์ความรู้ระบบการดูแลระยะยาวในชุมชนของประเทศไทย และที่ปรึกษา สช. เปิดเผยว่า ข้อเสนอนโยบายดังกล่าวเป็นไปเพื่อแก้ไขปัญหาจากการที่ประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มอย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งในเดือน ก.ย. 2568 มีผู้สูงอายุราว 13.994 ล้านคน คิดเป็นสัดส่วน 21.6% ของประชากรทั้งหมด และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 31.4% ภายในปี 2585 และในปัจจุบันมีผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงราว 3.4 แสนคน จำนวนไม่น้อยกำลังถูกทิ้งให้อยู่อย่างโดดเดี่ยวตามลำพัง เพราะครอบครัวรวมถึงชุมชนไม่สามารถให้การดูแลได้
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าที่ผ่านมาสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) จะสนับสนุนให้มีการจ้างนักบริบาลชุมชนเพื่อดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โดยมีการจัดทำหลักสูตรที่รับรองโดยกรมอนามัย เป็นเวลา 70 ชั่วโมง มาตั้งแต่ปี 2559 จนถึงปัจจุบัน คาดว่ามีการจ้างงานไปแล้วไม่เกิน 1.8 หมื่นคน ทว่าจำนวนดังกล่าวยังไม่เพียงกับการดูแลผู้สูงที่มีภาวะพึ่งพิงกว่า 3.4 แสนคนทั่วประเทศ
นพ.ปรีดา กล่าวว่า ด้วยข้อเสนอนโยบายดังกล่าวจะทำให้มีการคัดเลือกอาสาสมัครในชุมชนที่ทำงานได้ดีมาเข้ารับการอบรมทั้งภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติตามหลักสูตรของกรมอนามัยเพื่อเป็นนักบริบาล ซึ่งปัจจุบันมีผู้ผ่านการอบรมแล้วจำนวนหลายหมื่นคนในทุกชุมชน ทำให้สามารถเริ่มโครงการได้ทันที โดยจะเริ่มต้นนำร่องโครงการ 1,000 ตำบล ก่อนที่จะค่อยๆ ขยายออกไปให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ทั่วประเทศจนครบ 1 แสนคน
“หากนโยบายนี้เกิดขึ้น สช. ก็จะไปร่วมขับเคลื่อนกับท้องถิ่นในเรื่องของ LTC มากขึ้น ทั้งในมิติของการจ้างงานนักบริบาลชุมชน เข้าไปดูเรื่องคุณภาพการฝึกอบรมในมาตรฐานการดูแลผู้ป่วย ฯลฯ โดยผ่านความร่วมมือกับหลายหน่วยงาน ไม่ว่าจะเป็นสมาคมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น สมาคม อบจ.ฯ สมาคมสันนิบาตเทศบาลฯ สมาคม อบต. หรือประสานความร่วมมือไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งอาจจะต้องมาช่วยดูแลเรื่องการควบคุมมาตรฐาน ร่วมมือกับกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นในการปรับปรุงระเบียบต่างๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อให้เอื้อต่อการทำงาน ขณะที่ สสส. สปสช. เราก็จะไปผลักดันให้เกิดการใช้งบประมาณกองทุน ส่วนที่สำคัญอีกหน่วยงานหนึ่ง คือ พอช. ซึ่งมีกำลังคนจากสมาชิกสภาองค์กรชุมชนอยู่ทุกตำบลทั่วประเทศ ความร่วมมือผ่านการสานพลังเหล่านี้จะเป็นส่วนสำคัญให้นโยบายหนึ่งหมู่บ้าน หนึ่งนักบริบาลเกิดขึ้นได้จริง” นพ.ปรีดา กล่าว
นพ.ศักดิ์ชัย กาญจนวัฒนา ที่ปรึกษาโครงการวิจัยฯ กล่าวว่า การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงระยะยาว ซึ่งเป็นประเด็นที่มีความสำคัญ และต้องดำเนินการเตรียมการอย่างเร่งด่วน ซึ่งการนำเสนอนโยบายของ สช. ต่อผู้แทน 5 พรรคการเมืองนั้น เกิดจากการตั้งคำถามว่าเราควรจะเตรียมตัวอย่างไรในระบบเศรษฐกิจผู้สูงวัยที่มีทั้งกลุ่มเปราะบาง กลุ่มติดบ้านติดเตียง ให้เกิดผลลัพธ์ทั้งการแก้ไขปัญหา การช่วยลดภาระ ไปพร้อมๆ กับการสร้างพลังทางเศรษฐกิจได้ด้วย
“เราต้องเปลี่ยนแนวคิดจากการเชื่อในระบบการรักษาที่โรงพยาบาลเท่านั้น ไปเป็นการดูแลที่ชุมชน โดยเข้าไปสร้างกลไกชุมชนให้มีความเข้มแข็งและเอื้ออาทรต่อกัน ซึ่งจะเป็นการขยายจากมิติการดูแลด้านสุขภาพไปยังด้านสังคมด้วย อันนี้คือการลดภาระ อีกส่วนหนึ่งก็คือการสร้างพลังผ่านระบบการจ้างงานที่จะเกิดขึ้นในชุมชนโดยพัฒนา Caregiver รุ่นใหม่ๆ ขึ้นมาให้ครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ ก็จะเกิดจ้างงานในทุกตำบล คำตอบสำคัญในการขับเคลื่อนเรื่องนี้จึงอยู่ที่ท้องถิ่นซึ่งรัฐจะต้องกระจายอำนาจให้เขา เพื่อให้เกิดการลดภาระไปพร้อมๆ กับการสร้างพลังทางเศรษฐกิจได้ในระดับชุมชน” นพ.ศักดิ์ชัย กล่าว
นพ.สุเทพ เพชรมาก เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวว่า ข้อเสนอนโยบายดังกล่าวเกิดจากการศึกษาร่วมกันของ สช. สปสช. และคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ซึ่งหากรัฐบาลในอนาคตผลักดันนโยบายเหล่านี้ออกมาก็จะกลายเป็นการต่อยอดและหนุนเสริมสิ่งที่ สปสช. ได้ร่วมกันดำเนินการไปแล้วกับท้องถิ่นผ่านกองทุนต่างๆ ทั้งในระดับจังหวัดและระดับตำบล
ทั้งนี้ ข้อเสนอนโยบายดังกล่าวไม่เพียงแค่ช่วยเหลือด้านสุขภาพและยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ผู้ป่วยติดเตียง พระสงฆ์อาพาธเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้ ซึ่งถือเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจในระดับชุมชน ทำให้มีเม็ดเงินกระจายไปในชุมชนทั่วทุกแห่งในประเทศไทย มากไปกว่านั้น สิ่งเหล่านี้ยังถือเป็นการสนับสนุนทางสังคมและครอบครัวให้รู้สึกเบาใจในการดูแล ผู้สูงอายุโดยจะไม่ถูกทอดทิ้งให้อยู่ตามลำพังอีก
//////////////////////////////////////
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม:
กลุ่มงานสื่อสารสังคม สช.
โทร. 02-8329141
