“หมออรรถพล”เผย! มะเร็งท่อน้ำดี เป็นแล้วทะลุปีละ 1.5–2 หมื่นราย เตือนกินปลาดิบ ติดซ้ำ เสี่ยงสูง ตรวจเร็วรักษาหายได้
ผศ.ดร.นพ.อรรถพล ตะติปัญ ชี้มะเร็งท่อน้ำดีรองรับปีละกว่า 15,000–20,000 ราย เชื่อมโยงตรงกับพยาธิใบไม้ตับ กินปลาสุกๆ ดิบๆ ติดซ้ำซ้ำ อักเสบเรื้อรังนำสู่มะเร็ง ย้ำโรคไม่แสดงอาการระยะแรก ทำให้มาพบหมอสายเกินไป ตรวจพบเร็วผ่าตัดรักษาหายได้ แนะกลุ่มเสี่ยงคัดกรองปีละครั้ง
เมื่อเวลา 11.00 น. วันที่ 2 ตุลาคม 2569 ที่ห้องประชุมชั้น 2 อาคารเวชวิชชาคาร สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ผศ.ดร.นพ.อรรถพล ติตะปัญ ศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านการผ่าตัดตับ ทางเดินน้ำดี และตับอ่อน หัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศทางการแพทย์โรคมะเร็งท่อน้ำดี โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และรองประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน เกี่ยวกับสถานการณ์และการรักษาโรคมะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดี โดยเฉพาะความเชื่อมโยงกับโรคพยาธิใบไม้ตับ
ผศ.ดร.นพ.อรรถพล ติตะปัญ
ผศ.ดร.นพ.อรรถพล เปิดเผยว่า มะเร็งท่อน้ำดีเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญอย่างยิ่งของไทย โดยเฉพาะภาคอีสาน คาดว่ามีผู้ป่วยรายใหม่ประมาณ 15,000–20,000 รายต่อปี สาเหตุหลักมาจากการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับ ซึ่งเมื่อเข้าสู่ร่างกายจะอาศัยอยู่ในท่อน้ำดีโดยไม่แสดงอาการใดๆ แต่ก่อให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง และเมื่อเวลาผ่านไปเซลล์อาจเปลี่ยนกลายเป็นมะเร็งได้
“สิ่งที่หลายคนเข้าใจผิดคือ คิดว่ากินยาถ่ายพยาธิปีละครั้งก็จบแล้ว แต่ไม่ใช่สำหรับโรคนี้ — ถ้าเรายังกินปลาดิบและติดเชื้อซ้ำ การอักเสบจะเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ท่อน้ำดีไม่มีโอกาสหายดี พอถึงจุดหนึ่งเซลล์จะกลายเป็นมะเร็ง” ท่านกล่าว
อีกอุปสรรคสำคัญคือ มะเร็งท่อน้ำดีไม่มีอาการในระยะเริ่มต้น ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการปวดท้อง ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือน้ำหนักลดก็ต่อเมื่อก้อนเนื้องอกโตพอที่จะอุดตันท่อน้ำดีหรือเบียดอวัยวะข้างเคียง ซึ่งมักเป็นช่วงที่โรคลุกลามไปไกลแล้ว ทำให้โอกาสรักษาหายลดลง
ทั้งนี้ หากตรวจพบในระยะเริ่มต้น การรักษาสามารถทำได้โดยการผ่าตัดเอาก้อนมะเร็งออกอย่างสมบูรณ์ ร่วมกับยาเคมีบำบัดเสริม มีโอกาสให้ผู้ป่วยมีชีวิตอยู่ยาวนานเกิน 5–10 ปี หรือใช้ชีวิตตามอายุขัยปกติ แต่หากตรวจพบเมื่อมีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นแล้ว จะทำได้เพียงรักษาประคับประคองเพื่อชะลอโรคและบรรเทาอาการเท่านั้น
ทางด้านความเข้าใจของประชาชน ท่านชี้ว่าหลายคนยังมองว่าพยาธิใบไม้ตับเป็นเพียงเรื่องสุขอนามัยทั่วไป ไม่ถึงขั้นอันตรายถึงชีวิต จึงไม่ระมัดระวังและไม่เข้าตรวจ แม้จะมีความเสี่ยง ทั้งที่ความจริงคือ ยาฆ่าพยาธิสามารถรักษาให้หายได้ง่ายด้วยการรับประทานยาเพียงครั้งเดียว และมะเร็งท่อน้ำดีก็สามารถรักษาหายได้หากค้นพบแต่เนิ่นๆ
“ผมอยากให้ประชาชนทราบว่า หากมีความเสี่ยง เคยกินปลาสุกๆ ดิบๆ หรืออาศัยในพื้นที่ที่มีการระบาด ควรมาคัดกรองด้วยการตรวจอัลตราซาวด์ปีละครั้ง ไม่ยาก ไม่แพง และถ้าพบแต่เนิ่นๆ เรารักษาหายได้” ผศ.ดร.นพ.อรรถพล กล่าวทิ้งท้าย.
